سازشناسی

انواع ساز

سازهای موسیقی همانطور که می دانید به وسیله ی نواختن موسیقی گفته می شود. احتمالاً قدیمی‌ترین وسیله تولید موسیقی صدای انسانی بوده است. بعد از آن شاید انواع سازهای کوبه‌ای و پس از آن سازهای بادی قدمت بیشتری داشته باشند.

ساز های زهی

سازهای موسیقی زهی، صدا را با ارتعاش سیم یا زه تولید می کنند. معمولاً با زخمه زدن یا ضربه زدن و یا کشیدن کمان و آرشه بر روی این زه‌ ها صدای دلخواه از ساز در می‌آید. قلب ارکسترهای قدیم و اصلی ترین هسته در ارکسترهای امروزی را سازهای زهی تشکیل میدهند.

سازهای زهی به سه دسته ی زیر بخش بندی میشوند:

ساز های زهی زخمه ای

تار

تار از سازهای زهی مضرابی است که در ساخت آن از چوب، پوست، استخوان، زه و فلزاستفاده می شود. از حدود دویست سال پیش، تار، یکی از سازهای اصلی موسیقی ملی ایران بوده است.

پخش ویدیو

سه تار

سه‌تار از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است که در ساخت آن از چوب، فلز، زه یا نخ نایلون استفاده می شود. سه‌تار را را معمولاً با مضراب نمی‌نوازند بلکه با ناخن (انگشت سبابه)، نواخته می‌شود. سه‌تار و انواع سازهای شبیه به‌ آن در نواحی مرکزی آسیا و خاورمیانه رواج داشته‌است.

عود

 عود یا بربط و یا رود از جمله معمول‌ترین سازهای موسیقی ایران قدیم است با ظاهری به شکل گلابی، از جنس چوب در خت توت یا آبنوس با کاسه طنینی بزرگ و دسته کوتاه.این ساز در حقیقت‌ نوعی‌ سمبل‌ تاریخی‌ برای‌ سازهای‌ ایرانی‌ به شمار می‌آید. بربط یا عود، بم‌ترین صدا را در بین سازهای زهی دارد

از صدای تار ,سه تار ,عود و البته همایون شجریان در قطعه ی زیر لذت ببرید

ویولن

نقش این ساز چه در ارکسترها، به صورت گروه‌نوازی و چه در ارکستر مجلسی و حتی به صورت تک‌نوازی پر اهمیت است و بیشترین نقش را در ارکستر بر عهده دارند.

 

کمانچه

کَمانچه یکی از سازهای موسیقی ایرانی است.کمانچه از جمله سازهای زهی-آرشه ای به شمار می رود. از سازهای ملی ایران است و به علت وسعت صدای زیاد وهمچنین ظرافت صدا ، در خاورمیانه و خاور دور بسیار معمول است و سابقه بسیار زیادی دارد.

زهی کوبشی

سنتور

سنتور یک ساز زهی مضرابی است که توسط دو مضراب چوبی نواخته می‌شود. یکی از کهن‌ترین و قدیمی‌ترین ساز‌های ایران را سنتور معرفی می‌کنند که نشانه‌هایی از این ساز از سنگ‌تراشی‌های آشور و بابلیان یافت شده است.

سازهای زهی شستی دار

پیانو

پیانو یکی از سازهای صفحه‌کلیددار و مشهورترین آن‌ها است. صدای پیانو در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های فلزی آن در داخل جعبه چوبی تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده شدن کلیدها (کلاویه‌ها) به حرکت در می‌آیند. این ساز بیشترین وصعت صوتی را در بین سازهای رایج دارد (حدود هفت اکتاو). با فشردن کلیدهایی که خارج از جعبه صوتی و روبروی نوازنده تعبیه شده، چکشهای داخل جعبۀ صوتی ساز  به حرکت درآمده و به سیمها اصابت می کنند و صدا تولید می شود.پیانو به عنوان مادر سازها و کامل‌ترین ساز نیز شناخته می‌شود.

هم نوازی زیبای ویولن و پیانو

ساز های بادی

سازهای موسیقی بادی به آن دسته از سازهایی گفته می‌شود که تولید صدا در آن از طریق دمیده شدن هوا در آن تولید گردد. انسان‌های قرون گذشته آموخته بودند که با دمیدن در مخروط، برگ، یا حتی شاخ حیوانات می توانند صدایی بلند و بوقی مانند تولید کنند. آن‌ها با استفاده از این دانش به ساختن آلات موسیقی کنونی پرداختند.

بادی چوبی

 

سازهایی که از چوب (آبنوس) یا نی خیزران ساخته می شوند. مانند: نی ، سُرنا، فلوت ، هوبوا، باسون و … .

نی

سازی است متشکل از یک لوله استوانه ای از جنس نی که سراسر طول آن از هفت بند و شش گره تشکیل شده است

 

بادی برنجی

سازهایی هستند که از جنس مس، برنج یا حتی نقره ساخته شده اند. مانند: انواع شیپور، ترومپت ، ترومبون، ساکسیفون، کُر … 

ساکسیفون

ساکسیفون نخستین بار در حدود سال ۱۸۴۰ توسط فردی بنام آدولف جوزف ساکس اهل بلژیک ساخته شد. او که خود نوازنده ی فلوت و کلارینت بود و کاملا به سازکار سازهای بادی آشنایی داشت این ساز را بنام خود ثبت کرد. با ثبت رسمی ساکسیفون توسط ساکس انحصار تولید این ساز به مدت ۱۵ سال به وی تعلق گرفت اما با پایان یافت این انحصار در سال ۱۸۶۶ دیگر سازندگان و کمپانی های سازنده ی ساز به تولید و گسترش ساکسیفون پرداختند

 

بادی شستی دار

دسته ای از سازهای موسیقی که مثل پیانو دارای شستی هستن و تولید صدا یا دمش هوا، به وسیله ی نیروی مکانیکی یا الکتریکی انجام میگیرد. این سازها لوله های متعدد، کوتاه و بلندی دارند و در نتیجه دمیدن هوا در این لوله ها یا زبانه ها صداهای گوناگون و مختلفی تولید می کند.

مانند: آکوردئون، سازدهنی، نی انبان و …

ساز دهنی  

ساز بادی سازدهنی سازی است که به راحتی و در همه جا مانند موبایل میتوانید به همراه خود داشته باشید و با نواختن آن باعث لذت بردن خود و اطرافیان خود از این ساز شوید.

سازدهنی یا هارمونیکا جزو سازهای بادی است و در خانوادهٔ سازهای زبانه آزاد قرار می‌گیرد. تولید صوت در این نوع سازها نتیجه ارتعاش یک زبانه از جنس فلز است که تنها یک سر آن به بدنه ساز متصل شده و انتهای دیگرش می‌تواند آزادانه حرکت کند. به ارتعاش درآمدن این زبانه‌ها در اثر عبور جریان هوا موجب تولید صدای ساز می‌شود.

صدای آرامش بخش ساز دهنی

سازهای کوبه ای

به سازهایی گفته می‌شود که از طریق ضربه، تکان، سایش، خراش و یا هر عمل دیگری که منجر به نوسان شود، تولید صدا می کند.

وظیفهٔ اصلی سازهای کوبه‌ای معمولاً اجرای ضرب (ریتم) در متن آهنگ است ولی توانائی اجرای ملودی را هم دارد. سازهای کوبه‌ای را کلا می‌توان به دو دسته، سازهای کوبه‌ای با کوک معین مثل زیلوفون و سازهای کوبه‌ای با کوک نا معین مثل انواع طبل تقسیم کرد.

وارد آوردن ضربه به وسیله ی دست به طور مستقیم (مثل دف و تنبک) و چه به وسیله ی آلتی دیگه (مثل دهل و نقاره) حاصل می شود.

هم نوازی عود ,پیانو ,گیتار و ساز های کوبه ای